งานสัมมนาเชิงปฏิบัติการ ชุดโครงการวิจัยความเหลื่อมล้ำและคนจนเมือง

วันพฤหัสบดี ที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2559 เวลา 09.00 – 15.30 น. แผนงาน นพม. ได้เข้าร่วมงานสัมมนาเชิงปฏิบัติการ ชุดโครงการวิจัยความเหลื่อมล้ำและคนจนเมือง ณ อาคาร KU HOME มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ชุดโครงการวิจัยความเหลื่อมล้ำและคนจนเมืองนั้นได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย โดยมี อ.ดร. สุปรียา หวังพัชรพล เป็นหัวหน้าโครงการแบ่งออกเป็นโครงการวิจัย 4 ชุดย่อย ได้แก่
เมืองศูนย์กลาง หัวหน้าโครงการคือ ผศ.ดร.ณัฐวุฒิ อัศวโกวิทวงศ์
เมืองเขตเศรษฐกิจพิเศษ หัวหน้าโครงการคือ ผศ.ดร.สักรินทร์ แซ่ภู่
เมืองอุตสาหกรรม หัวหน้าโครงการคือ ดร.ปนายุ ไชยรัตนานนท์
เมืองท่องเที่ยว หัวหน้าโครงการคือ ดรเทียมสูรย์ สิริศรีศักดิ์ และนายกฤษณะ แพทย์จะเกร็ง

ปัจจุบันโครงการวิจัยความเหลื่อมล้ำและคนจนเมืองอยู่ในแผนการดำเนินงานระยะที่ 1 คือการทบทวนวรรณกรรม การสังเคราะห์และลำดับความสำคัญของประเด็นความเหลื่อมล้ำและความยากจนในเขตเมืองแต่ละประเภท อันนำไปสู่การพัฒนาโจทย์วิจัยและข้อเสนอเชิงพื้นที่ และการสร้างเครือข่ายนักวิชาการรุ่นใหม่และนักวิชาการท้องถิ่น ในการระดมทรัพยากรร่วมกันเพื่อเป็นประโยชน์ต่อการวิจัยในขั้นตอนต่อไปในอนาคต วัตถุประสงค์หลักของการการสัมมนาเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ จึงจัดขึ้นมาเพื่อให้ภาคประชาสังคม ตัวแทนในพื้นที่เมืองต่างๆได้ร่วมสะท้อนประเด็นความเหลื่อมล้ำในแต่ละมิติ และคนจนในบริบทเมืองประเภทต่างๆ อันนำไปสู่การลำดับความสำคัญของประเด็นความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้น และหารือเพื่อพัฒนาโจทย์วิจัยเชิงพื้นที่และกลุ่มผู้ดำเนินการในระยะต่อไป การสัมมนาในครั้งนี้แบ่งออกเป็น 2 ช่วง
ช่วงที่ 1 บรรยายโครงการวิจัยปริทัศน์สภาพความรู้ความเหลื่อมล้ำและคนจนเมือง
ช่วงที่ 2 การอภิปรายกลุ่มย่อยตามประเภทเมือง ได้แก่ เมืองศูนย์กลาง เมืองอุตสาหกรรม เมืองท่องเที่ยว และเมืองเขตเศรษฐกิจพิเศษ เพื่อให้ผู้ร่วมสัมมนาได้ระดมความคิดและนำเสนอสรุปความเหลื่อมล้ำและคนจนเมืองในภาพรวม
ช่วงที่ 1 การบรรยายโครงการวิจัย ปริทัศน์สภาพความรู้ความเหลื่อมล้ำและคนจนเมือง

ที่มาและความสำคัญของโครงการวิจัย
ประเด็นการศึกษาความเหลื่อมล้ำและความไม่เป็นธรรมในพื้นที่ของเมืองเเต่ละประเภทตามหน้าที่ (Urban Function) ได้แก่ เมืองศูนย์กลาง เมืองอุตสาหกรรม เมืองท่องเที่ยว และเมืองเศรษฐกิจพิเศษที่กำลังจะเกิดขึ้นในอนาคต ยังขาดความเข้าใจละการจัดลำดับความสำคัญที่อาจแตกต่างกันไปในแต่ละเมือง ตลอดจนการการศึกษารายละเอียดคนกลุ่มใดที่ได้รับผลกระทบจากความเหลื่อมล้ำมากที่สุด การศึกษานี้จะนำไปสู่ความรู้ความเข้าใจว่า การดำเนินนโยบายการพัฒนาโดยรัฐนั้นส่งผลทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำกับประชากรกลุ่มใดบ้างในสังคมเมือง ซึ่งการศึกษาความเหลื่อมล้ำในครั้งนี้จะทำให้สามารถนำไปสู่การลำดับความสำคัญของความเหลื่อมล้ำด้านต่างๆได้แก่ ความเหลื่อมล้ำทางด้านเศรษฐกิจ สังคม กายภาพ และสิ่งแวดล้อม ในเมืองประเภทต่างๆได้

วัตถุประสงค์ของโครงการวิจัย
1. เพื่อปริทัศน์ความรู้สถานภาพความรู้ในปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับประเด็นความเหลื่อมล้ำและความยากจนในบริบทเมืองประเภทต่างๆ (2558 - 2559)
2. เพื่อน้ำเสนอรูปแบบการพัฒนาเมืองเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและความยากจนที่เป็นรูปธรรม
3. เพื่อพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายในการพัฒนาเมืองเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและความยากจนในระดับชาติ
4. เพื่อสร้างภาคีเครือข่ายนักวิจัย นักวิชาการ นักพัฒนาเมือง และนักปฏิบัติการเชิงพื้นที่ ตลอดจนความร่วมมือกับองค์กรภาคีต่างๆในระดับชาติ

ประเด็นการศึกษาความเหลื่อมล้ำ แบ่งออกเป็น 4 ด้าน
1. ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ ที่ดิน ทรัพยากรแร่ ป่าไม้ ทะเลและชายฝั่ง สิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศ
2. ด้านทรัพยากรเศรษฐกิจ ได้แก่ ทุน แรงงาน การเกษตร ระบบภาษี ระบบตลาด พาณิชย์และอุตสาหกรรม และระบบพลังงาน
3. ด้านทรัพยากรสังคม ได้แก่ การศึกษา ศาสนธรรมและจิตวิญญาณ วัฒนธรรมและอัตลักษณ์ การสื่อสาร ระบบสาธารสุข คุณภาพชีวิต และความปลอดภัยในทรัพย์สิน
4. ด้านทรัพยากรการเมือง ได้แก่ โครงสร้างอำนาจ กระบวนการยุติธรรม และการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร ประเด็นความเหลื่อมล้ำและกลุ่มคนจนเมืองและคนชายขอบรายประเภทของเมือง
ช่วงที่ 2 การอภิปรายกลุ่มย่อยตามประเภทเมือง
การอภิปรายกลุ่มย่อยตามประเภทเมืองของผู้เข้าร่วมเสวนาเพื่อระดมความคิด ข้อสรุปถึงปัญหาของแต่ละเมืองที่ประสบอยู่ในปัจจุบัน และความเป็นห่วงของภาคประชาสังคมและคนในพื้นที่ ซึ่งเป็นที่ตั้งของเมืองต่างๆ อันจะนำไปสู่การพัฒนาเป็นโจทย์วิจัย ดังนี้

เมืองอุตสาหกรรม
1. ด้านทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ สิ่งที่คนในพื้นที่ต่างกังวลมากที่สุดคือ การปล่อยของเสียลงสู่แม่น้ำ และศึกษาความหลากหลายของทรัพยากรธรรมชาติและการใช้ประโยชน์ของชาวบ้าน
2. ด้านสังคม ได้แก่ ที่อยู่อาศัยทั้งคนไทยและแรงงานต่างด้าว การบริการสาธารณสุขให้แรงงานต่างด้าว กฎหมายที่ลิดรอนสิทธิ การเวนคืนที่ดินในพื้นที่ การรับรู้ข้อมูลข่าวสารของคนในพื้นที่ ศาสนาวิถีชีวิตและวัฒนธรรม และการเอื้อผลประโยชน์ในพื้นที่
3. ด้านชุมชนท้องถิ่น ผลประโยชน์ของชุมชนจากเขตเศรษฐกิจพิเศษ
4. ด้านการวางแผนและการตัดสินใจ การวางผังเมืองระดับชาวบ้าน

เมืองอุตสาหกรรม
ปัญหา การให้ความรู้เกี่ยวกับกฎหมายและข้อมูลข่าวสาร และการต่อกรกับอำนาจรัฐ
ทางออก การรวมตัวกันของประชาชนเพื่อให้มีอำนาจต่อรองกับรัฐ โดยอาศัยกลไกต่างๆ เช่น มหาวิทยาลัย องค์การพัฒนาชุมชน (พอช.)

เมืองมหานคร
1. โครงสร้างการบริหารของรัฐ เป็นตัวการสำคัญที่สนับสนุนให้เกิดความเหลื่อมล้ำในเมือง
2. เศรษฐกิจของเมือง เศรษฐกิจของเมืองศูนย์กลางมีความสัมพันธ์กับทุนข้ามชาติ ซึ่งกลไกต่างๆของรัฐให้สิทธิพิเศษแก่กลุ่มทุนเหล่านี้ อันทำให้เกิดความไม่เท่าเทียมที่เกิดในเมือง
3. การเข้าถึงแหล่งทุนของคนจนในเมือง
4. ฐานแรงงานและสวัสดิการสังคมของแรงงาน
5. ความมั่นคงในที่ดิน
6. สวัสดิการสังคมและสิทธิของคนจนในเมือง
7. การใช้ทรัพยากรเมืองในการพัฒนา

เมืองท่องเที่ยว
1. แรงงาน
2. การมีส่วนร่วมในการจัดสรรทรัพยากรการท่องเที่ยว
3. ที่ดินและสิทธิการใช้ที่ดิน
4. การกระจายรายได้การท่องเที่ยว
5. ความเหลื่อมล้ำทางด้านนโยบายการท่องเที่ยว

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>